Witbuikegel standaard
Atelerix albiventris
Versie 1.0 · Van kracht 10 november 2026

Taxonomie
| Rijk | Animalia |
|---|---|
| Stam | Chordata |
| Klasse | Mammalia |
| Orde | Eulipotyphla |
| Familie | Erinaceidae |
| Onderfamilie | Erinaceinae |
| Geslacht | Atelerix |
| Soort | Atelerix albiventris |
Gewone namen
African pygmy hedgehog · Witbuikegel
De Witbuikegel is een kleine egel met een ovaal lichaam, korte poten, een korte staart en vier tenen aan elke achterpoot. De rug is bedekt met korte, gestreepte stekels die een witte basis en punt hebben; het gezicht, de poten en de buik zijn bedekt met zachte vacht. Een gezond dier is alert, nieuwsgierig en in goede conditie: het kan zich volledig oprollen, loopt met de buik van de grond getild en rolt zich weer uit om de omgeving te verkennen zodra het zich veilig voelt.
De standaard
Kop
De kop is aan de achterzijde breed en loopt gelijkmatig toe naar de snuit, in verhouding tot het lichaam. Over de bovenzijde van de kop loopt een smalle, haarvrije scheiding. Het gezicht is bedekt met een korte, zachte vacht. De kaken sluiten gelijkmatig op elkaar aan, zonder zichtbare zwelling van de wangen of het tandvlees.
Fouten
Hoofd te smal of te zwaar in verhouding tot het lichaam. Onregelmatig of asymmetrisch gezicht. Zwelling van het gezicht, de kaak of het tandvlees (zie ook: Diskwalificerende fouten). Korstvorming of haarverlies op het gezicht.
Oren
De oren zijn afgerond, staan rechtop en zijn in verhouding tot de kop; ze zijn ongeveer 1,5 tot 2,8 cm lang. De randen zijn glad en schoon, en de binnenzijde van het oor is schoon en droog, zonder afscheiding of geur.
Fouten
Oren die in verhouding tot de kop erg klein of erg groot zijn. Droge, korstige of gerafelde oorranden. Vuil, oorsmeer of korsten in het oor. Afscheiding of een onaangename geur uit het oor (dit leidt tot diskwalificatie als er sprake is van tekenen van een infectie).
Ogen
De ogen zijn rond, helder, schitterend en gelijkmatig geplaatst aan weerszijden van de kop. Ze liggen niet dieper in de oogkas, noch puilen ze uit. De oogkleur stemt overeen met de kleur van het dier, zoals beschreven in de kleurstandaarden van het register. De zone rond de ogen is schoon en vrij van korstjes.
Fouten
Doffe of licht waterige ogen. Ogen van ongelijke grootte. Korstjes rond de ogen. Uitpuilende, troebele, beschadigde of afscheiding vertonende ogen zijn reden voor diskwalificatie.
Snuit
De snuit is lang, puntig en recht. De neus is vochtig en schoon, zonder afscheiding. De tanden zijn wit en het tandvlees is egaal roze. De boven- en onderkaak sluiten goed op elkaar aan.
Fouten
Korte of scheve snuit. Droge, gebarsten of korstige neus. Afscheiding uit de neus (diskwalificerend indien gepaard gaand met ademhalingsproblemen). Tandsteen, rood tandvlees of ontbrekende tanden. Slecht gebit of misvormde kaak (diskwalificerend).
Lichaam
Het lichaam is ovaal, compact en goed gespierd, met een vloeiende, gelijkmatige ruglijn. Van bovenaf gezien is het lichaam bij de heupen breder dan bij de schouders, zonder ingevallen flanken. Het dier kan zich oprollen tot een volkomen gesloten bal. Tijdens het lopen houdt het zijn buik van de grond.
Fouten
Lichaam te lang, te kort of niet in verhouding. Ongelijke of doorgezakte ruglijn. Vetophopingen in de oksels of rond het achterwerk. Mager lichaam waarbij de ruggengraat of heupen zichtbaar zijn. Onvermogen om zich volledig op te rollen (diskwalificerend).
Achterhand
De achterhand is goed afgerond en krachtig. De achterpoten ondersteunen het lichaam gelijkmatig. Het dier staat en loopt stabiel, zonder te wankelen, te zwiepen of met de achterpoten over de grond te slepen.
Fouten
Smalle of zwakke achterhand. Onregelmatige stand. Vetophopingen rond het achterwerk. Elke vorm van wankelen, zwakte of het meeslepen van de achterpoten is een reden voor diskwalificatie, aangezien dit vroege tekenen van WHS kunnen zijn.
Staart
De staart is kort, ongeveer 1 tot 2,5 cm, en vaak nauwelijks zichtbaar onder de stekels en de vacht. Hij is schoon, intact en vertoont geen wonden of zwellingen.
Fouten
Een geknikte, beschadigde of ontbrekende staart. Vuil of uitwerpselen rond de staart en de cloaca, wat kan wijzen op spijsverteringsproblemen.
Poten
De poten zijn kort, recht en bedekt met vacht. De voorpoten hebben vijf tenen. De achterpoten hebben vier tenen; de eerste teen ontbreekt of is zeer klein. De nagels hebben een normale lengte en krullen niet. De voeten zijn schoon; er is geen sprake van zwellingen, wonden of draden die rond de tenen gewikkeld zitten.
Fouten
Gebogen of kromme poten. Te lange of gekrulde nagels. Ontbrekende tenen door letsel (dit leidt tot puntenaftrek, maar is geen reden voor diskwalificatie). Een kleine eerste teen aan de achterpoot is een natuurlijke variatie en wordt niet als fout beschouwd; een volledig ontwikkelde vijfde teen voldoet echter niet aan de rasstandaard. Gezwollen voeten, zweren of kreupelheid zijn redenen voor diskwalificatie.
Vacht
Het gezicht, de poten en de buik zijn bedekt met een zachte, dichte vacht zonder stekelige haren. Bij de meeste kleurvariaties is de vacht op de buik wit of zeer licht van kleur. De vacht is schoon en gelijkmatig, zonder kale plekken, klitten of vlekken. De huid daaronder is gezond, zonder roodheid of schilfering.
Fouten
Dunne of onregelmatige beharing. Vlekken door urine of uitwerpselen. Droge, schilferige of rode huid. Kale plekken of korsten (reden voor diskwalificatie als deze wijzen op een actieve huidaandoening).
Stekels
De stekels bedekken de rug en de bovenkant van de kop; op de rug zijn ze ongeveer 1,5 tot 1,7 cm lang en ze vormen een gelijkmatige, volle en dichte mantel. De stekels zijn glad en zonder weerhaken, met een witte basis en punt en daartussen een gekleurde band, afhankelijk van de kleur van het dier. Over de bovenkant van de kop loopt een smalle scheiding. De huid tussen de stekels kan enigszins droog zijn, maar vertoont geen korsten.
Fouten
Een dunne of onregelmatige beharing van stekels. Gebroken of beschadigde stekels. Sterke schilfering of roos tussen de stekels. Kale plekken in de stekelvacht, korsten aan de basis van de stekels of zichtbare mijten zijn redenen voor diskwalificatie.
Kleur en patroon
Kleur en patroon worden beoordeeld aan de hand van de kleurstandaarden van het register voor de Afrikaanse dwergegel. De kleur is helder en gelijkmatig verdeeld over de gehele stekelmantel, en het patroon komt overeen met de geregistreerde kleur. De kleur van de ogen, de neus en de vacht sluit aan bij de geregistreerde variëteit.
Fouten
De kleur of het patroon komt niet overeen met het geregistreerde ras of de geregistreerde variëteit. Een ongelijkmatige of vlekkerige kleur die niet bij het patroon hoort. De kleur wordt nooit hoger beoordeeld dan de gezondheid: een dier met een uitmuntende kleur maar een slechte conditie wordt niet beloond.
Algemene opmerkingen
Deze standaard beschrijft een gezonde, goed gebouwde Witbuikegel. Het doel is om verantwoorde fokkerij en een eerlijke beoordeling te ondersteunen. Gezondheid, conditie en temperament krijgen altijd voorrang op kleur of tentoonstellingskwaliteiten. Een dier dat tekenen van ziekte vertoont, wordt nooit bekroond, ongeacht hoe goed het eruitziet.
De Witbuikegel wordt wereldwijd in gevangenschap gefokt als huisdier, maar is niet gedomesticeerd op de manier waarop honden of katten dat wel zijn. Het gedrag van het dier is nog grotendeels dat van een wild dier.
Geslachtsrijpheid wordt al vroeg bereikt, rond de leeftijd van twee tot drie maanden. Jongen moeten rond de acht weken op geslacht worden gescheiden om ongeplande en te vroege zwangerschappen te voorkomen.
Grootte en gewicht
De kop-romplengte van een volwassen exemplaar bedraagt ongeveer 14 tot 26 cm, met een korte staart van circa 1 tot 2,5 cm. Volwassen dieren wegen doorgaans tussen de 250 en 600 gram; in gevangenschap kunnen ze tot wel 900 gram wegen, al is een dergelijk hoog gewicht vaak een teken van zwaarlijvigheid.
Bronnen spreken elkaar tegen over welk geslacht doorgaans groter is; het gewicht alleen is daarom geen betrouwbare maatstaf om een dier te beoordelen. De fysieke conditie is belangrijker dan het getal op de weegschaal. Een egel in een goede conditie kan zich volledig oprollen tot een gesloten bal, zonder dat er vetrollen naar buiten puilen. Bovendien vertoont zo’n dier geen vetophopingen in de oksels of rond het achterwerk, en zijn de heupbeenderen of de ruggengraat niet zichtbaar. Zowel overgewicht als ondergewicht worden als ongewenst beschouwd.
Karakter
De Witbuikegel is een solitair dier dat voornamelijk 's nachts actief is. Volwassen egels moeten apart worden gehuisvest, omdat ze met elkaar kunnen vechten. Wanneer een egel schrikt, kan hij blazen, sissen, de stekels op zijn voorhoofd opzetten of zich tot een bol oprollen. Dit is normaal verdedigingsgedrag en op zichzelf geen gebrek.
Een goed gesocialiseerde egel zal na verloop van tijd ontspannen en zich weer uitrollen, waarna hij aan zijn omgeving snuffelt en deze gaat verkennen. 'Speekselen', waarbij de egel op een voor hem nieuwe of sterk ruikende substantie kauwt en het schuimende speeksel vervolgens over zijn stekels verspreidt, is normaal gedrag. Door een jong dier vanaf een leeftijd van ongeveer drie weken regelmatig en rustig te hanteren, ontwikkelt het zich tot een zelfverzekerde volwassen egel.
Een dier dat erg lang opgerold blijft of ongebruikelijk agressief is, kan gestrest zijn, pijn hebben of zich onwel voelen. Dergelijk gedrag moet worden opgemerkt en het dier dient te worden gecontroleerd op gezondheidsproblemen.
Gezondheid en welzijn
Witbuikegels worden gemiddeld vier tot zes jaar oud en kunnen een leeftijd van acht jaar of ouder bereiken. Bij deze soort komen diverse ernstige aandoeningen voor; fokkers spelen een belangrijke rol bij het terugdringen daarvan.
'Wobbly Hedgehog Syndrome' (WHS) is een progressieve neurologische aandoening die doorgaans begint met wankelen en zwakte in de achterpoten, wat kan leiden tot volledige verlamming. Er is geen genezing mogelijk. De precieze oorzaak is onbekend, maar een erfelijke basis wordt sterk vermoed. Symptomen kunnen op elke leeftijd optreden, en sommige dieren dragen de ziekte bij zich zonder dat er uiterlijke kenmerken zichtbaar zijn. Dieren met WHS, evenals dieren die nauw verwant zijn aan een exemplaar met WHS, mogen niet worden ingezet voor de fok. In het register zijn meldingen van WHS altijd openbaar inzichtelijk.
Tumoren komen zeer vaak voor, vooral vanaf een leeftijd van drie jaar, en de meeste zijn kwaadaardig. Veelvoorkomende vormen zijn onder meer melkkliertumoren, baarmoedertumoren, tumoren in de bek en lymfoom.
Andere veelvoorkomende problemen zijn gebits- en tandvleesaandoeningen, hartziekten (cardiomyopathie), zwaarlijvigheid en huidaandoeningen veroorzaakt door mijten of schimmelinfecties. Sommige van deze huidinfecties kunnen overdraagbaar zijn op mensen.
Egels hebben een stabiele, warme omgeving nodig. Bij temperaturen onder de 20 °C kunnen ze in een toestand van 'torpor' (een soort winterslaapachtige rustfase) terechtkomen, wat een gevaarlijke toestand van verlaagde stofwisseling is. Gezonde fokdieren verkeren in een goede lichamelijke conditie, hebben een schone huid en stekels, een gezond gebit en een normaal gangwerk.
Diskwalificerende fouten
Een dier wordt uitgesloten van deelname aan een keuring en mag niet worden ingezet voor de fokkerij als het een van de volgende kenmerken vertoont:
- Neurologische verschijnselen, zoals wankelen, een scheve stand van de kop, in cirkels lopen, zwakte of het meeslepen van de achterpoten, of het onvermogen om zich op te rollen.
- Een vastgestelde diagnose van WHS, of WHS bij een ouder of een volle broer of zus.
- Zichtbare knobbels, zwellingen of massa's, inclusief gezwollen tandvlees.
- Actieve huidaandoeningen: korsten, sterke schilfering, rode of ontstoken huid, kale plekken in de stekelmantel of zichtbare mijten.
- Oogproblemen: een uitpuilend, troebel, beschadigd of etterend oog.
- Ernstige gebitsproblemen: losse of afgebroken tanden, rood en gezwollen tandvlees, of een onaangename geur uit de bek.
- Obesitas waardoor het dier zich niet volledig kan oprollen, of duidelijk ondergewicht waarbij de heupbeenderen of de ruggengraat zichtbaar zijn.
- Ademhalingsproblemen, zoals een hoorbare of moeizame ademhaling of uitvloeiing uit de neus.
- Aangeboren afwijkingen, zoals een misvormde kaak, ruggengraat of ledematen.
- Kreupelheid of een gezwollen voet of teen.
- Drachtige of zogende vrouwtjes.
Opmerkingen voor shows
Keurmeesters beoordelen het dier in zijn geheel onder rustige omstandigheden, waarbij gezondheid en temperament vooropstaan. Voorafgaand aan de keuring vindt een korte gezondheidscontrole plaats; dieren die tekenen van ziekte of parasieten vertonen, worden uitgesloten en de keurtafel wordt gereinigd voordat het volgende dier wordt beoordeeld. Omdat sommige huidinfecties bij egels overdraagbaar zijn op andere dieren en op mensen, worden handen of handschoenen tussen de beoordelingen door gereinigd.
Geef de egel de tijd om uit zichzelf uit te rollen. Gebruik nooit water, blaaslucht of fysieke kracht om het dier te dwingen zich uit te rollen. Een egel die opgerold blijft, krijgt daarvoor op zichzelf geen strafpunten, maar moet indien mogelijk op een later moment opnieuw worden beoordeeld. Het uitstoten van blaasgeluiden en het opzetten van de stekels op het voorhoofd zijn normale verdedigingsreacties.
Let op een goed in balans zijnd, ovaal lichaam met een vloeiende, gelijkmatige ruglijn, een volle en gelijkmatige stekelvacht en een schoon, gezond gezicht. Beloon geen extreme omvang of een zwaar, rond lichaam: een dikke egel verkeert niet in een betere conditie. De kleur wordt beoordeeld aan de hand van de vastgestelde kleurstandaarden, waarbij gezondheid altijd zwaarder weegt dan kleur.
Deze richtlijnen voor tentoonstellingen zijn opgesteld door de THP. Omdat er nauwelijks wetenschappelijke literatuur bestaat over het tentoonstellen van egels, zijn deze instructies gebaseerd op veterinair welzijnsadvies en goede praktijken die worden gehanteerd bij andere kleine huisdieren.
Erkende kleuren en patronen: Dark Grey, Mocca Dark Grey, Black, Brown, Mocca Brown, Chocolate, Grey, Mocca Grey, Slate Blue, Cinnicot, Mocca Cinnicot, Pink Eyed Black, Cinnamon, Mocca Cinnamon, Lilac, Apricot, Mocca Apricot, Fawn, Pale Apricot, Mocca Pale Apricot, Copper, Blonde, Mocca Blonde, Champagne, Albino, Pinto, Reversed Pinto, Full Reversed Pinto, Masked Pinto, Snowflake, White, Double White, Umbrous, Ticking