Grote haaregel
Echinosorex gymnura
De Grote haaregel, voor het eerst beschreven in 1821 door Thomas Horsfield, is een van de grootste insectenetende zoogdieren en de enige soort in zijn geslacht; het dier verspreidt een sterke muskusgeur en vertoont een opvallende kleurvariatie die niet te vergelijken is met die van enige egel.
- NE
- DD
- LCHuidige status: Niet bedreigd
- NT
- VU
- EN
- CR
- RE
- EW
- EX
Huidige status: Niet bedreigd
Wat betekent dit?
De beoordeling wijst op een kleiner risico op uitsterven.
De categorieën volgen de IUCN Red List.- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Mammalia
- Orde
- Eulipotyphla
- Familie
- Erinaceidae
- Onderfamilie
- Galericinae
- Geslacht
- Echinosorex
- Soort
- Echinosorex gymnura
- Soortgroep
- Haaregel
Leer deze soort kennen
Biologie & ecologie
Leefgebied
Ze bewonen dichte tropische regenwouden, moerassen en soms secundaire bossen in de nabijheid van rivieren of beken. Ze geven de voorkeur aan een vochtige omgeving en zijn vaak aan te treffen in de ondergroei van laaglandbossen, waar voldoende beschutting aanwezig is. Hoewel ze schuw zijn, zijn ze niet uitsluitend gebonden aan ongerepte bossen en kunnen ze ook in licht verstoorde gebieden gedijen.
Uiterlijke kenmerken
De Grote haaregel heeft een lang, slank lichaam dat 32 tot 40 cm lang kan worden, met een kale staart die bijna net zo lang is als het lichaam zelf. Volwassen exemplaren kunnen meer dan 1 kg wegen. In tegenstelling tot egels hebben maanratten geen stekels; in plaats daarvan zijn ze bedekt met een ruwe, borstelige vacht. De kleur hiervan varieert van spierwit tot donkergrijs of zwart, waarbij per regio specifieke kleurvariaties voorkomen. Ze hebben een lange, puntige snuit, kleine ogen en grote oren. Een krachtige geurklier nabij de staart scheidt een sterke, naar ammoniak riekende geur af, die naar men aanneemt dient om roofdieren af te schrikken.
Gedrag
Grote haaregels zijn nachtdieren en leven doorgaans solitair. Ze bewegen zich snel door het struikgewas en zoeken naar voedsel op de bosbodem, soms in de nabijheid van water. Ze houden geen winterslaap en zijn het hele jaar door actief. In tegenstelling tot egels kunnen ze zich niet oprollen; in plaats daarvan vertrouwen ze op hun snelheid, camouflage en geur voor hun bescherming. Wanneer ze zich bedreigd voelen, kunnen ze luid sissen of grommen en een sterke, muskusachtige geur verspreiden. Overdag slapen ze in verborgen nesten van bladeren of gras, en ze worden zelden gezien, tenzij ze worden verstoord.
Voeding
Grote haaregels zijn insecteneters, maar hun dieet is vrij gevarieerd. Ze voeden zich met insecten, regenwormen, kleine gewervelde dieren, schaaldieren en zelfs rot fruit of schimmels. Ze gebruiken hun lange snuit om in de bodem en tussen bladafval te wroeten, waarbij ze met hun gevoelige neus spleten en kieren onderzoeken. Het zijn opportunistische eters die ook kadavers kunnen eten als die voorhanden zijn. Hun spijsverteringsstelsel is aangepast aan een eiwitrijk dieet van dierlijke oorsprong.
Voortplanting
Over de voortplanting van Grote haaregels is nog weinig bekend, maar men neemt aan dat ze per worp één tot twee jongen krijgen. De jongen worden geboren in een beschut nest en zijn 'altriciaal'; dit betekent dat ze blind en haarloos ter wereld komen en volledig afhankelijk zijn van hun moeder. Ze groeien snel en beginnen na enkele weken het nest te verlaten. De vrouwtjes zorgen alleen voor het nageslacht. In tropische gebieden is er geen vastgesteld voortplantingsseizoen; de voortplanting kan het hele jaar door plaatsvinden, afhankelijk van de beschikbaarheid van voedsel.
Communicatie
Grote haaregels staan bekend als luidruchtige dieren; ze communiceren door middel van knorren, grommen en sissen. Daarnaast gebruiken ze geurmarkeringen om hun territorium af te bakenen en mogelijk partners aan te trekken. De onaangenaam ruikende afscheidingen uit hun geurklieren dienen waarschijnlijk zowel als waarschuwing voor indringers als als een chemisch kenmerk. Hoewel hun gezichtsvermogen beperkt is, helpen hun scherpe reukvermogen en gehoor hen om in het donker prooien op te sporen en gevaren te vermijden.
Bedreigingen
De Grote haaregel staat op de IUCN-lijst als 'niet bedreigd', maar de populaties worden beïnvloed door ontbossing, habitatfragmentatie en in sommige gebieden door jacht. Zijn voorkeur voor vochtige bossen maakt hem kwetsbaar voor grootschalige houtkap en landconversie. Desondanks is hij nog steeds wijdverspreid en relatief goed in staat zich aan te passen aan verstoorde habitats, waardoor hij ondanks de milieudruk in veel gebieden heeft kunnen overleven.
Deze soort als huisdier
Grote haaregels worden zelden in gevangenschap gehouden en worden doorgaans als ongeschikt beschouwd voor verzorging in een huiselijke omgeving. Ze zijn schuw, stressgevoelig en hebben zeer specifieke behoeften wat betreft hun leefomgeving, zoals een hoge luchtvochtigheid en een eiwitrijk dieet. Bovendien maakt hun sterke geur ze ongeschikt om in huis te houden. In dierentuinen zijn ze soms te zien in verblijven die gewijd zijn aan Zuidoost-Azië, maar ze blijven zeldzaam vanwege hun teruggetrokken levenswijze en de complexe zorg die ze vereisen.
Waar leeft deze soort?
Grote haaregels komen voor in Zuidoost-Azië, waaronder het schiereiland Maleisië, Zuid-Thailand, Sumatra en Borneo.
Verder lezen in de Knowledge Hub
Er zijn nog geen openbare Knowledge Hub-artikelen gekoppeld.
Gerelateerd onderzoek
Er zijn nog geen openbare onderzoeksrecords gekoppeld.
Bronnen
Gebruikte bronnen
- Cassola, F. 2016. Echinosorex gymnura. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T40603A22326807. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T40603A22326807.en. Accessed on 17 October 2026. Bron openen